Mücmelü'l-Luga
İbn FârisKtl: Katl: "katelehû katlen" (onu öldürdü) fiilinin mastarıdır.
"Katelehû kitlete sû'in" (onu kötü bir öldürüşle öldürdü) denir. İnsanın mekâtili: isabet aldığında öldüren yerleridir.
Kitl: düşmandır.
Şair şöyle demiştir:
Ve benim Âmir b. Lüey'den uzak düşüşüm, düşmanları çok bir ülkede...
"Hümâ kitlân", yani ikisi denktir.
Kitâl: candır.
"Nâkatun zâtü kitâlin": sağlam (yapılı) dişi deve olduğunda (söylenir).
"Kateltü'ş-şey'e haberen ve ilmen" (bir şeyi haber ve bilgi yönünden iyice öğrendim) denir. Aziz ve celil olan Allah şöyle buyurmuştur: "Onu kesin olarak öldürmediler."
"Tekattaleti'l-câriyetü li'r-racül" (genç kız adama karşı cilveler yaptı) denir; ta ki adam ona âşık oluncaya kadar; sanki ona boyun eğmiştir.
Şair şöyle demiştir:
Benim için cilveler yaptı; beni öldürünce de (bana karşı) zahitleşti; bu zahitlerin işi değil.
"Aktaltü fülânen": falanı öldürülmeye maruz bıraktım.
"Kalbün mukattelun": aşk onu öldürdüğünde (söylenir).
İmruülkays şöyle demiştir:
Gözlerin ancak, iki okunla aşkın öldürdüğü bir kalbin parçalarına vurmak için yaş döktü.
(Kuteyle: bir kadın adıdır.)
Bir topluluk şöyle demiştir: "Kutile'r-racül" (adam öldürüldü) denir; eğer bu aşktan olursa "uktutile" denir; cinlerden (öldürülme) de böyledir.
Zü'r-Rimme şöyle demiştir:
Gönüller arasında ne kin ne de kan davası varken bir adamı öldürmeye yeltendiklerinde...
"Kateltü'l-hamra bi'l-mâ'": şarabı suyla karıştırdım.
"Tekattala'r-racülü li-hâcetihî": adam ihtiyacı için hazırlandığında (söylenir).
Orijinal metni gösterOrijinal metni gizle
قتل: القتل: مصدر قتله قتلا.
وقتله قتلة سوء ومقاتل الإنسان: المواضع التي إذا أصيبت قتلت.
والقتل: العدو.
قال:
في بلاد كثيرة الأقتال
وهما قتلان، أي: مثلان.
والقتال: النفس.
وناقة ذات قتال، إذا كانت وثيقة.
وقتلت الشيء خبرا وعلما، قال الله - جل وعز -: {وما قتلوه يقينا} .
و (يقال) : تقتلت الجارية للرجل حتى عشقها، كأنها خضعت له.
قال الشاعر:
تنسكت ما هذا بمفل النواسك
وأقتلت فلانا: عرضته للقتل.
وقلب مقتل، إذا قتله العشق.
قال امرؤ القيس:
بسهميك في أعشار قلب مقتل
(وقتيلة: امرأة) .
وقال قوم: قتل الرجل، فإن كان من عشق قيل: اقتتل وكذلك من الجن.
قال ذو الرمة:
إذا ما آمرؤ جاولن أن يقتتلنه
بلا إحنة بين النفوس ولا ذحل
وقتلت الخمر بالماء: مزجتها.
وتقتل الرجل لحاجته، (إذا) تأتى لها.